Cleaner Production (CP)

_________________________________________
ดร.ภานุวัฒน์ อุส่าห์เพียร (เรียบเรียง)

Cleaner_Production(CP)

Cleaner production คือ อะไร

การผลิตที่สะอาด คือ แนวทางการผลิตที่มาแทนที่ระบบการป้องกันมลพิษที่ปลายเหตุ (end-of-pipe pollution control system) ด้วยมาตรการซึ่งลดหรือหลีกเลี่ยงการเกิดมลพิษและของเสียตลอดกระบวนการผลิต โดยการใช้วัตถุดิบ น้ำ และพลังงานที่มีประสิทธิภาพ

  • การผลิตที่สะอาด มีจุดมุ่งหมายเพื่อเพิ่มการผลิตและผลิตผล ผ่านการใช้วัตถุดิบ น้ำ และพลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อลดการเกิดของเสียและการปล่อยมลพิษที่แหล่งกำเนิดมากกว่าที่จะตามแก้ปัญหาที่ปลายเหตุ นอกจากนั้นการผลิตที่สะอาด จะนำไปสู่การปรับปรุงการออกแบบผลิตภัณฑ์ให้มีต้นทุนที่ต่ำลงและมีความเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมมากขึ้น การผลิตที่สะอาด มีวัตถุประสงค์หลัก ดังนี้
  • ลดการใช้วัตถุดิบที่เป็นอันตราย (Hazardous material) และวัตถุดิบที่ไม่เป็นอันตราย (Non-hazardous material) พร้อมทั้งพยายามนำวัตถุดิบดังกล่าวกลับมาใช้ใหม่ (Re-use) หรือนำมารีไซเคิล (Recycle) ให้มากที่สุด
  • ใช้วัตถุดิบในกระบวนการผลิตอย่างมีประสิทธิภาพ ลดปริมาณวัตถุดิบที่ต้องการในกระบวนการผลิตพร้อมกับลดปริมาณของเสียที่เกิดขึ้นจากกระบวนการผลิต
    ลดความเสี่ยงและปรับปรุงประสิทธิภาพของแรงงานโดยการเสริมสร้างสุขอนามัยของแรงงานและความปลอดภัยที่ดียิ่งขึ้น
  • เพิ่มผลประกอบการโดยการลดการใช้พลังงานและวัตถุดิบให้น้อยที่สุด รวมถึงลดต้นทุนการผลิตด้วย อย่างไรก็ตาม มาตรการนี้อาจจำเป็นต้องมีการลงทุนเพิ่มเติมในการเปลี่ยนแปลงเทคโนโลยี

ในการขับเคลื่อนให้กระบวนการผลิตมีความสะอาดและมีประสิทธิภาพดียิ่งขึ้นนั้น จะต้องประกอบด้วยหลายส่วน ได้แก่ ความพร้อมในการเปลี่ยนแปลงทัศนคติ การร่วมมือในการติดตามการจัดการสิ่งแวดล้อม การสนับสนุนและการติดตามการเปลี่ยนแปลงเทคโนโลยี และการจัดเก็บข้อมูลและการใช้ข้อมูลที่จำเป็นในการตัดสินใจ

ในปัจจุบันได้มีการกล่าวถึง เทคโนโลยีที่มิตรต่อสิ่งแวดล้อม อยู่ทั่วไป อย่างไรก็ตาม ความหมายจริงๆ ของมันนั้นไม่ได้หมายถึงเทคโนโลยีที่มีการปล่อยมลพิษต่ำเพียงอย่างเดียว แต่รวมถึงเทคโนโลยีที่มีการใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ และสามารถรีไซเคิลของเสียที่เกิดขึ้นจากระบบ หรือสามารถดูแลของเสียที่เกิดขึ้นจากระบบด้วยความเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม มากกว่าเทคโนโลยีที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน
จากที่ได้กล่าวมาข้างต้น การผลิตที่สะอาดสามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้กับทุกกระบวนการผลิตในอุตสาหกรรม ผลิตภัณฑ์ และบริการ ยกตัวอย่างเช่น
กระบวนการผลิต: การผลิตที่สะอาด คือ ผลลัพธ์ของการลดการใช้วัตถุดิบ น้ำ หรือพลังงาน หรือการแทนที่วัตถุดิบมีพิษหรือวัตถุอันตราย ด้วยวัตถุดิบที่มีความเป็นพิษหรืออันตรายน้อยกว่า
ผลิตภัณฑ์: ในมุมมองของผลิตภัณฑ์ การผลิตที่สะอาด หมายถึง ผลกระทบทางด้านสิ่งแวดล้อม สุขภาพ และความปลอดภัย ของผลิตภัณฑ์ ได้ถูกกำจัดหรือลดลงตลอดวัฏจักรชีวิต
การบริการ: การผลิตที่สะอาด หมายถึง ผลกระทบของสิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้นทั้งทางตรงและทางอ้อมได้ถูกทำให้ลดลงในการปรับปรุงการบริการ

ด้วยวัตถุประสงค์ ขอบเขต และการนำไปใช้งาน ของแนวคิดการผลิตที่สะอาด คำถามที่มักจะถูกถามขึ้นมาเป็นประจำ คือ อะไรคือกลยุทธ์ความยั่งยืนที่จะช่วยให้ประสบความสำเร็จในการนำแนวคิดการผลิตที่สะอาดไปใช้งาน ข้อมูลแบบไหนที่จำเป็นสำหรับการจัดการเพื่อใช้ทำให้เกิดการตัดสินใจที่ดี
การตัดสินใจที่ดี จะช่วยให้การผลิตมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล ในที่ซึ่ง ประสิทธิผล จะถูกติดตามจากโครงสร้างการจัดการขององค์กรและกระบวนการผลิต ซึ่งถูกออกแบบเพื่อลดการใช้ทรัพยากร หรือเปลี่ยนแปลงรูปแบบการใช้ทรัพยากรเพื่อลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม
รายละเอียดของกลยุทธ์ความยั่งยืนสามารถติดตามได้ในบทความครั้งต่อไป

 

อ้างอิง

(1) Schaltegger, S., Bennett, M., Burritt, R.L., & Jash, C. (2008). Environmental Management Accouting (EMA) as a Support for Cleaner Production. In: Schaltegger, S., Bennett, M., Burritt, R. L., & Jasch, C., eds. Environmental Management Accounting for Cleaner Production. Netherlands: Springer.
(2) Chavalparit, O., Rulkens, WH, Mol, APJ., Khaodhair, S. (2006). Options for Environmental Sustainability of The Crude Palm Oil Industry In Thailand Through Enhancement Of Industrial Ecosystems. Environment, Development and Sustainability 8 (2), 271-287